Historia Książki Kultura Media

George Orwell – brutalnie szczery demaskator

CWR-blog(20.04)
newsletter-680x680

   Choć pozostawił po sobie sporą spuściznę literacką i publicystyczną, najbardziej pamiętamy George’a Orwella za jego powieści „Rok 1984” i „Folwark zwierzęcy”, w którym obnażył modne w jego czasach systemy totalitarne. Orwell pisał, tak jak żył – szczerze i bez kompromisów.

   Przyszedł na świat jako Eric Arthur Blair 25 czerwca 1903 roku w indyjskim Motihari, niedaleko granicy z Nepalem. Jego ojciec był urzędnikiem brytyjskiego imperium kolonialnego (pracował w wydziale ds. opium) i nie zamierzał wychowywać dzieci z dala od ojczyzny.

   Eric spędził lata dzieciństwa wraz z matką i dwiema siostrami w spokojnym Henley-on-Thames. Był raczej chorowitym dzieckiem, typem mola książkowego. Uczęszczając do szkoły St. Cyprian’s w Eastbourne, Eric Blair zauważył, że uczniowie z bogatych rodzin są traktowani lepiej niż ich gorzej usytuowani rówieśnicy. Dzięki stypendium mógł kontynuować edukację w prestiżowym Eton College, lecz na studia zabrakło mu już środków. W 1922 roku, nie za bardzo wiedząc co ze sobą zrobić, Eric Blair wyruszył ku odległej Birmie. Przez pięć lat pracował tam jako policjant, jednak z powodów zdrowotnych (przez całe życie dokuczały mu płuca) wrócił w 1928 roku do Europy. To wtedy zapragnął iść w ślady Rudyarda Kiplinga oraz H. G. Wellsa, w których książkach zaczytywał się w dzieciństwie. Postanowił zostać pisarzem.

   Początki były skromne. Kursując pomiędzy Londynem i Paryżem, bohater imał się różnych zajęć, aby związać koniec z końcem, m.in. pisał artykuły do gazet. W 1933 roku powstała jego pierwsza powieść, pt. „Na dnie w Paryżu i w Londynie”. Autor przedstawił w niej bez upiększeń swoje wspomnienia z najgorszych dzielnic dwóch wielkich metropolii. Aby jego rodzina nie ucierpiała w wyniku publikacji obrazoburczej książki, Eric Blair przyjął pseudonim „George Orwell”. Kolejna powieść „Birmańskie dni” (1934), była z kolei miażdżącą krytyką brytyjskiego imperializmu, z którym Blair, teraz już powszechnie znany jako Orwell, miał styczność podczas pracy w Rangunie.

   Obydwie książki spotkały się z chłodnym przyjęciem, ugruntowały jednak pozycję Orwella, jako osoby walczącej o społeczną równość, szybko też zaczął on nawiązywać stosunki z ówczesnymi środowiskami lewicowymi i komunistycznymi w Europie. Wziął też ślub z Irlandką Eileen Maud O’Shaugnessy, bratnią duszą o bardzo podobnych, socjalistycznych poglądach.

   W 1936 roku trafił do Hiszpanii, jako jeden z wielu ochotników tak zwanych Brygad Międzynarodowych, którzy bronili młodej Republiki Hiszpańskiej przed buntownikami generała Franco, wspieranymi przez faszystowskie Włochy i III Rzeszę. Wojna ta była dla Orwella szokiem. Obydwie strony dokonywały w nich zbrodni na wielką skalę. Sam autor z ledwością uniknął śmierci z rąk plutonu egzekucyjnego, gdy sponsorujący w coraz większym stopniu Republikę Związek Radziecki rozpętał w szeregach jej żołnierzy rewolucyjny terror.

   Do Anglii George Orwell wrócił z zupełnie zszarganym zdrowiem, a także bardziej pesymistycznym nastawieniem, co do przyszłości ludzkości, niż kiedykolwiek. Pozostało mu jedynie patrzenie z rezygnacją, jak Europa pogrąża się w kolejnej wojnie światowej. Pisał wiele. Potępiał dyktatury, takie jak nazizm i komunizm, które niszczyły jednostkę, zastępując je masowym terrorem. Krytykował też zachodnie demokracje za ich oportunizm i wygodę – w bardzo mocnych słowach określił między innymi stosunek lewicowych środowisk do tragedii Powstania Warszawskiego. Ze względu na nieprzejednaną postawę, niektórzy publicyści zaczęli go nazywać „sumieniem narodu”, on sam jedynie mówił: „jeśli wolność słowa oznacza cokolwiek, to jest prawem do mówienia ludziom tego, czego nie chcą słyszeć”.

   Powyższe przemyślenia, a także stale pogarszające się zdrowie jego oraz żony, sprawiły że przystąpił do pisania dwóch dzieł, dzięki którym na zawsze przeszedł do historii. Pierwszym z nich był „Folwark zwierzęcy”, opowieść o zwierzętach, które w imię wolności obaliły właściciela gospodarstwa, na którym pracowały. Powieść stanowiła ponurą metaforę powstania Związku Radzieckiego oraz kompromitacji jego szczytnych idei, wraz z dojściem do władzy Józefa Stalina, przy którym poprzedni „właściciel gospodarstwa” był zaledwie łagodnym barankiem.

   Kolejna powieść Orwella, pod enigmatycznym tytułem „Rok 1984”, przedstawiła czytelnikom obraz przyszłości, w którym totalitarne państwo kontrolowało każdy, nawet najmniejszy aspekt życia swoich obywateli. Pod czujnym okiem „Wielkiego Brata”, na poły mitycznej persony umieszczonej na czele dyktatury, każdy przejaw samodzielnego myślenia jednostki był bezwzględnie tłamszony. Jak bardzo wizja ta okazała się realna, niech wskaże chociażby fakt, że po komunistycznej stronie Żelaznej Kurtyny książka Orwella był zakazana, podobnie zresztą jak „Folwark zwierzęcy”.

   Autor kontrowersyjnych książek zmarł 21 stycznia 1950 roku na gruźlicę, która od lat wyniszczała jego płuca. Dziedzictwo „Rok 1984” Orwella pozostaje żywe do dziś, w postaci kolejnych książek tj. „Fahrenheit 451”, czy „Igrzyska śmierci”, a nawet telewizyjnych reality show, których bohaterowie nie mogą ruszyć nawet palcem, bez cichej aprobaty obserwujących ich przez kamery widzów.

newsletter-680x680
  • pszczepaniak

    kom

  • pszczepaniak

    kom22

  • pszczepaniak

    33kom

  • pszczepaniak

    456 rger

  • pszczepaniak

    77frr we

WordPorn

wp1 wp2 wp3